BẢN ĐỒ HUYỆN EASÚP

 

LƯỢT TRUY CẬP LƯỢT TRUY CẬP

Thống kê truy câp: 11700658

.Hôm nay: 7585
.Hôm qua: 10698
.Trong tuần: 45297
.Tất cả: 11700658

Văn hóa Tây nguyên tại Di chỉ khảo cổ Thác Hai (07/06/2022)

Sau 2 lần tiến hành khai quật di tích khảo cổ học Thác Hai thuộc địa phận Thôn 6, xã Ia Jlơi, các nhà khảo cổ đã thu thập được một khối lượng di tích, di vật phong phú, với những thông tin khoa học rất quan trọng, góp phần làm rõ thêm nội dung văn hóa và tính chất của di tích Thác Hai.

Di tích Thác Hai được phát hiện đầu năm 2020 và khai quật lần thứ nhất vào tháng 3 năm 2021. Kết quả khai quật cho thấy đây là một di tích rất quan trọng, có ý nghĩa to lớn đối với khảo cổ học Tây Nguyên nói riêng và Việt Nam nói chung. Để nghiên cứu sâu kĩ hơn nữa di chỉ này cũng như kịp thời lấy lên khỏi lòng đất những di sản khảo cổ học quý giá, bổ sung hiện vật phục vụ công tác trưng bày, phát huy giá trị lịch sử và văn hóa thời đại Tiền - sơ sử ở Tây Nguyên, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia phối hợp với Bảo tàng Đắk Lắk tiếp tục thực hiện nghiên cứu, khai quật khảo cổ di khảo cổ học Thác Hai lần thứ hai, từ tháng 11/2021 cho đến tháng 5/2022 theo Quyết định số 2681-QĐ/BVHTTDL của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Về vị trí kinh vĩ, di tích Thác Hai có tọa độ 13°14'14.1" vĩ Bắc, 107°50'52.4" kinh Đông, phân bố trên một gò đất cao nằm bên hữu ngạn sông Ea H'leo, với độ dốc thoải dần từ đông sang tây, cao hơn xung quanh khoảng 4 - 5m và cao hơn mực nước sông hiện tại khoảng 10 - 15m. Bao quanh ba mặt của gò là sông Ea H'leo và các nhánh phụ của nó. Phần phía đông di tích nơi có dòng chính của sông Ea H'leo chảy qua đã bị sạt lở nghiêm trọng. Hiện nay, diện tích còn có thể nghiên cứu của di tích Thác Hai là khoảng 7000m2 , với sự phân bố khá dày đặc của di tích, di vật từ phần đỉnh gò phía đông cho tới chân gò phía tây. Khu vực di tích hiện nay nằm tại thôn 1, xã Ia Jlơi.

Về mặt địa lý, di tích Thác Hai nằm trong hệ thống các di tích trong vùng sinh thái gò đất ven sông Ea H'leo. Đây là gò đất pha cát đang bị laterite hóa mạnh mẽ, nhiều nơi đá ong còn lộ ra trên bề mặt. Cách Thác Hai không xa, ngay trong địa bàn xã Ia Jlơi, dọc theo sông Ea H'leo, cả về phía bắc và phía nam, các nhà khảo cổ đã phát hiện ra không dưới 10 địa điểm có cùng tính chất và niên đại như Thác Hai, ví dụ địa điểm Thôn Tư, Thôn Năm, Thôn Sáu. Tại các địa điểm này đều tìm được rìu bôn đá, hạch đá, mũi khoan và mảnh tước tương tự như ở Thác Hai. Điều này gợi mở về khả năng tồn tại của một cụm di chỉ - xưởng ở ven sông Ea H'leo và mạng lưới trao đổi vùng/liên vùng ở Tây Nguyên và xa hơn, mà trong đó Thác Hai là một trong những trung tâm quan trọng nhất.

Di tích Thác Hai được ThS. Trần Quang Năm và các đồng nghiệp ở Bảo tàng Đắk Lắk phát hiện vào năm 2020 trong chương trình khảo sát các di tích khảo cổ trên địa bàn huyện Ea Súp. Tại đây các cán bộ bảo tàng đã thu được một số hiện vật đá như rìu, bôn, bàn mài, hòn ghè cùng các mảnh gốm và dọi se chỉ. Tiếp đó, cuối năm 2020, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Đắk Lắk đã khảo sát lại di chỉ này. Nhận thấy đây là một di chỉ có nhiều tiềm năng nghiên cứu, khai quật khảo cổ học, đặc biệt là di tích đang đứng trước nguy cơ bị phá hủy bởi dòng sông vào mùa lũ, do đó Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Bảo tàng Đắk Lắk đã tiến hành khai quật di tích này ngay trong đầu năm 2021. Kết quả khai quật đã thu được rất nhiều di tích, di vật, cho thấy đây là một di chỉ cư trú - mộ táng - công xưởng rất quan trọng. Bên cạnh công cụ lao động như rìu bôn đá, đồ gốm và các mộ táng, các nhà khảo cổ còn thu được hơn 1000 mũi khoan (gồm cả những phác vật đang trong quá trình hoàn thiện) bằng các loại đá opal, đá silic, phtanit… cùng hàng vạn những mảnh tước nhỏ (vảy tước). Phát hiện này sau đó đã được các tác giả khai quật công bố trong Hội nghị Khảo cổ học toàn quốc vào tháng 11 năm 2021 tại Ninh Bình, gây tiếng vang lớn đối với giới nghiên cứu khảo cổ nói riêng và sử học nói chung. Nhận thức được tầm quan trọng của di tích Thác Hai đối với việc nghiên cứu lịch sử Tây Nguyên nói riêng, Việt Nam nói chung, và quan trọng là di tích này đang hàng ngày hàng giờ đối mặt với sự xâm lại từ mưa lũ, cho nên ngay từ cuối năm 2021, Ủy ban Nhân dân tỉnh Đắk Lắk đã có chủ trương giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tiếp tục phối hợp với Bảo tàng Lịch sử Quốc gia khai quật khẩn cấp di chỉ quan trọng này, để một mặt thu thập thêm các thông tin khoa học giá trị, mặt khác kịp thời đưa lên khỏi lòng đất những di tích, di vật quý giá nhằm bảo quản, lưu giữ và phát huy giá trị phục vụ nhân dân.

Trong quá trình khai quật, các di tích xuất lộ trong hố khai quật gồm có mộ táng, cụm gốm, chuỗi hạt thủy tinh…

Theo các nhà khảo cổ học, di chỉ có khung niên đại cách ngày nay từ khoảng 3.500 năm đến 2.000 năm và tồn tại kéo dài khoảng 1.000 năm, với hai giai đoạn phát triển sớm muộn khác nhau. Giai đoạn sớm thuộc Hậu kỳ Đá mới, đại diện là lớp văn hóa chứa mũi khoan, có mộ nồi, mộ đất, đồ tùy táng chôn theo chủ yếu đồ đá và đồ gốm. Giai đoạn muộn thuộc thời đại đồ Sắt, với lớp văn hóa chứa hạt chuỗi thủy tinh, mộ nồi vò chôn theo hạt chuỗi thủy tinh.

Qua tổng thể di tích và di vật, có thể thấy Thác Hai là một di tích phức hợp, vừa có tính chất cư trú, vừa là khu mộ táng, lại vừa là một công xưởng chế tác mũi khoan đá quy mô lớn.

Chiến Thắng – Phòng VHTT

BẢN QUYỀN THUỘC: UBND huyện Ea Súp

Chịu trách nhiệm chính: Ông Nguyễn Văn Nhiệm - Phó bí thư huyện uỷ, Chủ tịch UBND huyện

Địa chỉ: - 31 Lạc Long Quân, thị trấn Ea Súp, huyện Ea Súp.

Email: ubnd@easup.daklak.gov.vn

Điện thoại: 02623687476

Website được thiết kế bởi Trung tâm CNTT & TT Đắk Lắk - Website:http://www.ictdaklak.vn