Cách mạng Tháng Tám – Mốc son vĩ đại của lịch sử dân tộc
Cách đây 81 năm (19/8/1945-19/8/2026), dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân ta đã tiến hành cuộc Cách mạng Tháng Tám vĩ đại, đập tan ách thống trị áp bức bóc lột của chế độ thực dân phong kiến, giành lấy chính quyền, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà – đánh dấu sự mở đầu kỷ nguyên mới của dân tộc: Kỷ nguyên độc lập, tự do và làm chủ vận mệnh đất nước.
1. Bối cảnh lịch sử
Cuối năm 1944, đầu năm 1945, cục diện thế giới thay đổi nhanh chóng. Chiến tranh thế giới thứ hai bước vào giai đoạn kết thúc với ưu thế áp đảo nghiêng về phe Đồng minh. Ngày 14/8/1945, Nhật hoàng tuyên bố đầu hàng vô điều kiện, chiến tranh thế giới lần thứ hai chính thức chấm dứt.
Ngày 9/3/1945, Nhật đảo chính Pháp.
Ngày 12/3/1945, Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, khẳng định “Đây là thời cơ tốt để Nhân dân ta vùng lên giành độc lập”.
Ngày 13/8/1945, Uỷ ban Khởi nghĩa toàn quốc được thành lập và ngay trong ngày đã ra Quân lệnh số 1, phát động tổng khởi nghĩa trên toàn quốc.
Ngày 16/8/1945, Quốc dân đại hội họp tại Tân Trào thông qua 10 chính sách lớn của Mặt trận Việt Minh, phê chuẩn Lệnh tổng khởi nghĩa, thống nhất quốc kỳ nền đỏ sao vàng năm cánh, chọn “Tiến quân ca” làm quốc ca, và cử ra Uỷ ban Giải phóng dân tộc Việt Nam (tức là Chính phủ Lâm thời cách mạng Việt Nam) do Chủ tịch Hồ Chí Minh đứng đầu. Cùng thời điểm đó, Người gửi thư kêu gọi toàn dân, nhấn mạnh: “Giờ quyết định cho vận mệnh dân tộc ta đã đến. Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.
Ngày 17/8/1945, tại Hà Nội, hàng vạn quần chúng từ nội, ngoài thành tham gia mít tinh lớn tại Nhà hát Lớn, rồi tuần hành qua các phố trung tâm hô vang khẩu hiệu “Ủng hộ Việt Minh!”, “Việt Nam độc lập!”.
Ngày 18/8/1945, các tỉnh Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam là những địa phương đầu tiên giành được chính quyền tại tỉnh lỵ – tạo khí thế bừng bừng khắp cả nước.
Ngày 19/8/1945, cuộc tổng khởi nghĩa nổ ra với khí thế áp đảo. Các đội tự vệ chiến đấu và quần chúng cách mạng chiếm phủ Khâm sai ở Bắc Bộ, Sở Cảnh sát, Sở Bưu điện, Trại Bảo an binh...; chính quyền Bảo Đại – Trần Trọng Kim tan rã. Đêm 19/8/1945, chúng ta hoàn toàn làm chủ Thủ đô.
Cuộc khởi nghĩa tháng tám năm 1945 ở Hà Nội thắng lợi là kết quả của quá trình chuẩn bị lâu dài đấu tranh gian khổ của nhân dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, góp phần quan trọng quyết định kết thúc nhanh chóng cuộc tổng khởi nghĩa giành chính quyền trên phạm vi cả nước. Trong vòng 10 ngày, từ ngày 19 đến 28 tháng 8, hầu hết các tỉnh thành phố đều nổi dậy khởi nghĩa, chế độ quân chủ bị lật đổ, chính quyền trong cả nước hoàn toàn về tay Nhân dân ta, chấm dứt hoàn toàn chế độ phong kiến kéo dài hàng nghìn năm.
2. Ý nghĩa lịch sử
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, mở ra một bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc ta. Thắng lợi ấy đã đập tan xiềng xích nô lệ của thực dân Pháp hơn 80 năm, ách thống trị của phát xít Nhật gần 5 năm và lật nhào ngai vàng phong kiến ngự trị hàng thế kỷ ở nước ta, dẫn đến sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - nhà nước do Nhân dân lao động làm chủ.
Thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám đánh dấu bước phát triển nhảy vọt của cách mạng Việt Nam, mở đầu kỷ nguyên mới của dân tộc: Kỷ nguyên độc lập – tự do; kỷ nguyên Nhân dân lao động nắm chính quyền, làm chủ đất nước, làm chủ vận mệnh dân tộc; kỷ nguyên độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội.
Với thẳng lợi của Cách mạng Tháng Tám, Đảng ta trở thành một đảng cầm quyền, chuẩn bị những điều kiện tiên quyết cho những thắng lợi tiếp theo. Cách mạng Tháng Tám không chỉ có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử Việt Nam mà còn mang tầm vóc thời đại, có ý nghĩa quốc tế sâu sắc. Thắng lợi ấy đã cổ vũ mạnh mẽ các dân tộc thuộc địa và các lực lượng bị áp bức trên thế giới đứng lên đấu tranh vì độc lập, tự do, dân chủ và tiến bộ xã hội. Với thắng lợi đó, dân tộc Việt Nam không chỉ giành được độc lập mà còn khẳng định vị thế và con đường phát triển của mình trong dòng chảy của lịch sử thế giới hiện đại.
