Những thành tựu “chưa từng có” trong nhiệm kỳ Đại hội XIII: Thế và lực để đất nước đột phá
Nhiệm kỳ 2020–2025 ghi dấu những đột phá lịch sử, từ kinh tế, đối ngoại đến hạ tầng và thể chế, tạo thế và lực mới để Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển cao hơn.
Nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng diễn ra trong một bối cảnh đặc biệt: thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gia tăng, các cú sốc chưa từng có như đại dịch Covid-19, xung đột địa chính trị, đứt gãy chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt. Với Việt Nam, đó là giai đoạn phải đối mặt đồng thời “tác động kép” từ bên ngoài và những hạn chế nội tại kéo dài nhiều năm.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, đất nước không chỉ trụ vững mà còn vươn lên mạnh mẽ, tạo lập hàng loạt dấu mốc “lần đầu tiên có”, làm thay đổi căn bản vị thế, tầm vóc và sức cạnh tranh quốc gia.
Bản lĩnh điều hành trong bối cảnh chưa có tiền lệ
Nhìn lại toàn nhiệm kỳ, như nhận định của Thủ tướng Phạm Minh Chính, tình hình thế giới diễn biến “rất nhanh, phức tạp, khó lường, nhiều vấn đề mới, chưa có tiền lệ, vượt dự báo, đặc biệt là đại dịch Covid-19 và hậu quả nặng nề kéo dài, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xung đột, bất ổn chính trị ở nhiều nơi, các yếu tố an ninh phi truyền thống, thiên tai, biến đổi khí hậu ảnh hưởng ngày càng nặng nề”.
Trong bối cảnh đó, Đảng, Chính phủ kiên định phương châm điều hành “chủ động, linh hoạt, sáng tạo, quyết liệt, hiệu quả”, với tinh thần “chỉ bàn làm, không bàn lùi”, tạo đột phá về thể chế, cơ chế, chính sách mang tính “xoay chuyển tình thế”, “chuyển đổi trạng thái”.
Chính sự kiên định này đã tạo ra những quyết sách mang tính xoay chuyển tình thế: vừa kiểm soát hiệu quả dịch bệnh, vừa phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng; vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, vừa triển khai các gói hỗ trợ tài khóa – tiền tệ quy mô lớn; vừa tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, vừa mở đường cho các động lực tăng trưởng mới.
Thành tựu nổi bật trước hết thể hiện ở kinh tế. Giai đoạn 2021–2025, tăng trưởng GDP bình quân đạt khoảng 6,3%/năm, cao hơn nhiệm kỳ trước. Đặc biệt, sau năm 2021 chịu tác động nặng nề của đại dịch với mức tăng 2,55%, kinh tế phục hồi mạnh mẽ trong giai đoạn 2022–2025, đạt bình quân 7,2%/năm, vượt mục tiêu đề ra.
Quy mô nền kinh tế tiếp tục mở rộng nhanh. GDP năm 2025 ước đạt trên 514 tỷ USD, gấp 1,47 lần năm 2020, đưa Việt Nam xếp thứ 32 thế giới. GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.000 USD, đưa nước ta gia nhập nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.
Theo đánh giá của giới nghiên cứu, việc kinh tế Việt Nam lọt vào nhóm hơn 30 nước lớn nhất thế giới “không chỉ là con số thống kê, mà là thước đo phản ánh năng lực điều hành, sức chống chịu và tiềm năng phát triển dài hạn của nền kinh tế”.
Đây cũng là kết quả của việc kiên định ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, giữ vững các cán cân đối lớn; đồng thời triển khai linh hoạt các gói hỗ trợ tài khóa – tiền tệ, thúc đẩy đầu tư công và cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn FDI, nhất là trong các lĩnh vực công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao và kinh tế số.
Bên cạnh đó, ba đột phá chiến lược tiếp tục được triển khai đồng bộ. Công tác xây dựng và thực thi pháp luật có nhiều đổi mới, kịp thời tháo gỡ các “điểm nghẽn” về thể chế. Kết cấu hạ tầng phát triển nhanh, với nhiều công trình quy mô lớn, có tính kết nối và lan tỏa cao. Cơ cấu lao động chuyển dịch tích cực, chất lượng nguồn nhân lực từng bước được nâng lên.
Đặc biệt, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực then chốt. Năm 2025, chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu của Việt Nam xếp thứ 44/139 quốc gia và vùng lãnh thổ. Hạ tầng số phủ rộng tới 100% xã, phường; tốc độ internet di động thuộc nhóm 20 nước hàng đầu thế giới, tạo nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế số và xã hội số.
Cùng với đó, việc xử lý các dự án tồn đọng kéo dài được triển khai quyết liệt. Giai đoạn 2021–2025, gần 1.200 dự án, tổng vốn khoảng 675.000 tỷ đồng, đã được tháo gỡ vướng mắc, đưa vào hoạt động, giải phóng nguồn lực lớn cho phát triển.
Thế và lực mới cho chặng đường phía trước
Một trong những dấu ấn “chưa từng có” của nhiệm kỳ là thành tựu đối ngoại. Lần đầu tiên, Việt Nam thiết lập và nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện với 14 quốc gia, trong đó có đầy đủ 5 nước lớn nhất thế giới. Tổng số đối tác chiến lược và đối tác toàn diện đạt 37 nước, cao gấp đôi so với nhiệm kỳ trước.
Đáng chú ý, Việt Nam lần đầu tiên có quan hệ từ mức đối tác chiến lược trở lên với toàn bộ 5 nước Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, toàn bộ các nước G7 và 18/20 nước G20. Quan hệ song phương được mở rộng sang nhiều lĩnh vực mới như khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh
Theo giới phân tích, chưa bao giờ mạng lưới đối ngoại của Việt Nam lại rộng, sâu và có tính chiến lược như giai đoạn này, tạo thế cân bằng, độc lập, tự chủ, đồng thời mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế và khoa học – công nghệ.
Nếu đối ngoại và kinh tế tạo “thế”, thì hạ tầng tạo “lực” cho tăng trưởng bền vững. Nhiệm kỳ 2020–2025 ghi nhận bước nhảy vọt lịch sử về hạ tầng giao thông, đặc biệt là đường bộ cao tốc.
Lần đầu tiên, gần 3.000 km đường cao tốc được hoàn thành và đưa vào khai thác trong một nhiệm kỳ. Các dự án trọng điểm như cao tốc Bắc – Nam phía Đông, các tuyến vành đai Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và nhiều tuyến kết nối vùng đã làm thay đổi căn bản không gian phát triển đất nước, giảm chi phí logistics, thúc đẩy liên kết vùng và mở ra dư địa phát triển mới.
Song hành với tăng trưởng, công cuộc tinh gọn tổ chức bộ máy được đẩy mạnh với quy mô và mức độ chưa từng có. Hệ thống các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội được sắp xếp đồng bộ theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Đặc biệt, lần đầu tiên nước ta tổ chức chính quyền theo mô hình hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã), giảm 29 đơn vị hành chính cấp tỉnh, 7.277 đơn vị hành chính cấp xã, không tổ chức cấp huyện; đồng thời tổ chức lại hệ thống quân đội, công an, thanh tra, tòa án, viện kiểm sát theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp.
Trong các chỉ đạo chiến lược, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh đến yêu cầu xây dựng bộ máy “tin gọn, hiệu lực, hiệu quả” là điều kiện tiên quyết để khơi thông nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia bằng cách đổi mới tư duy quản trị, phân cấp phân quyền, tháo gỡ vướng mắc thể chế, và chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển.
Cùng với đó, công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được triển khai quyết liệt, không có vùng cấm, không có ngoại lệ, từng bước hoàn thiện cơ chế để “không thể, không dám, không muốn và không cần” tham nhũng.
Là một người nghiên cứu và theo dõi sát tiến trình phát triển của đất nước, PGS.TS Lê Quốc Lý, nguyên Phó Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng nhiệm kỳ Đại hội XIII là một giai đoạn đặc biệt, ghi dấu những thành tựu có ý nghĩa nền tảng và mang tính “bệ phóng” rõ nét cho chặng đường phát triển tiếp theo của Việt Nam.
Trước hết, đó là bản lĩnh giữ vững ổn định và phục hồi mạnh mẽ trong bối cảnh thế giới biến động chưa từng có. Việt Nam không chỉ vượt qua đại dịch COVID-19 và các cú sốc bên ngoài, mà còn duy trì được tăng trưởng kinh tế ở mức cao, quy mô nền kinh tế vươn lên nhóm hơn 30 nước lớn nhất thế giới. Đây là minh chứng thuyết phục cho năng lực điều hành, sức chống chịu và dư địa phát triển dài hạn của nền kinh tế.
Thứ hai, những đột phá về đối ngoại đã tạo ra “thế” mới cho đất nước. Việc thiết lập, nâng cấp quan hệ đối tác chiến lược với hầu hết các trung tâm quyền lực hàng đầu thế giới đã mở rộng không gian phát triển, củng cố vị thế độc lập, tự chủ và nâng cao uy tín quốc gia.
Thứ ba, hạ tầng, thể chế và tổ chức bộ máy được cải cách mạnh mẽ, tinh gọn, hiệu quả hơn. Những kết quả này không chỉ giải quyết các điểm nghẽn kéo dài, mà còn tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn dài hạn, khát vọng lớn và quyết tâm cao hơn.
